Opin vísindi
Opin vísindi er varðveislusafn vísindaefnis og doktorsritgerða í opnum aðgangi á vegum íslenskra háskóla og Landsbókasafns Íslands - Háskólabókasafns.
Opinn aðgangur að rannsóknaniðurstöðum er í samræmi við 10. gr. laga nr. 3/2003 um opinberan stuðning við vísindarannsóknir sem og kröfur innlendra og erlendra rannsóknasjóða. Markmiðið með opnum aðgangi er að niðurstöður rannsókna séu aðgengilegar sem flestum óhindrað og án endurgjalds á rafrænu formi. Vistun í varðveislusafninu er varanleg og ætlað að tryggja aðgang að vísindaefni íslenskra háskóla í opnum aðgangi um ókomna tíð. Varðveislusafnið Opin vísindi er tengt við rannsóknagáttina IRIS og rannsóknaniðurstöður í opnum aðgangi sem eru skráðar í IRIS eru um leið vistaðar og gerðar aðgengilegar til framtíðar í varðveislusafninu. Með því að safna þessu efni saman í eitt safn verður aðgangur að því einfaldur og þægilegur fyrir alla sem vilja kynna sér það og geta þannig notið þess öfluga vísindastarfs sem fram fer í háskólum landsins.
Varðveislusafnið er OpenAIRE / OpenAIREplus samhæft og samrýmist kröfum sem gerðar eru um birtingu rannsóknaniðurstaðna úr verkefnum sem styrkt eru úr evrópsku rannsóknaáætlununum FP7 og H2020.
Varðveislusafnið notar opna hugbúnaðinn DSpace.
Opinn aðgangur að rannsóknaniðurstöðum er í samræmi við 10. gr. laga nr. 3/2003 um opinberan stuðning við vísindarannsóknir sem og kröfur innlendra og erlendra rannsóknasjóða. Markmiðið með opnum aðgangi er að niðurstöður rannsókna séu aðgengilegar sem flestum óhindrað og án endurgjalds á rafrænu formi. Vistun í varðveislusafninu er varanleg og ætlað að tryggja aðgang að vísindaefni íslenskra háskóla í opnum aðgangi um ókomna tíð. Varðveislusafnið Opin vísindi er tengt við rannsóknagáttina IRIS og rannsóknaniðurstöður í opnum aðgangi sem eru skráðar í IRIS eru um leið vistaðar og gerðar aðgengilegar til framtíðar í varðveislusafninu. Með því að safna þessu efni saman í eitt safn verður aðgangur að því einfaldur og þægilegur fyrir alla sem vilja kynna sér það og geta þannig notið þess öfluga vísindastarfs sem fram fer í háskólum landsins.
Varðveislusafnið er OpenAIRE / OpenAIREplus samhæft og samrýmist kröfum sem gerðar eru um birtingu rannsóknaniðurstaðna úr verkefnum sem styrkt eru úr evrópsku rannsóknaáætlununum FP7 og H2020.
Varðveislusafnið notar opna hugbúnaðinn DSpace.
Flokkar í Opnum vísindum
Veldu flokk til að skoða.
- University of Iceland
- University of Akureyri
- Bifröst University
- Hólar University College
- IRIS
- Agricultural University of Iceland
- National and University Library of Iceland
- Iceland University of the Arts
Nýlega bætt við
ChatGPT í háskólastarfi, viðhorf og notkun kennara
(2025-12) Elídóttir, Jórunn; Zophoníasdóttir, Sólveig; Kennaradeild
Markmið rannsóknarinnar var að kanna viðhorf og reynslu háskólakennara af notkun gervigreindarverkfærisins ChatGPT í kennslu og rannsóknum, með hliðsjón af TAM-líkaninu (e. Technology Acceptance Model). Megindleg og eigindleg gögn voru greind út frá svörum 23 kennara við spurningakönnun. Niðurstöðurnar benda til þess að flestir kennarar telji það gagnlegt að nota ChatGPT í kennslu og rannsóknum. Margir þeirra höfðu þó áhyggjur af ChatGPT-notkun nemenda, fræðilegum heilindum og áreiðanleika verkfærisins. Viðhorf kennaranna til ChatGPT mótast meðal annars af gagnsemi verkfærisins og einfaldleika í notkun þess, svo og stuðningi og fræðslu sem þeim býðst. Niðurstöðurnar benda til þess að mikilvægt sé að háskólasamfélagið þrói stefnu um notkun gervigreindarverkfæra og efli gervigreindarlæsi (e. artificial intelligence literacy/AI-literacy) til að stuðla að ábyrgri og skapandi notkun þeirra. Jafnframt er mikilvægt að veita kennurum og nemendum stuðning til að nota tæknina á ábyrgan og árangursríkan hátt.
Childbirth Experience, Mistreatment, and Migrant Status : A Retrospective Cross-Sectional Study
(2025-12) Mangindin, Edythe Laquindanum; Gottfreðsdóttir, Helga; Stoll, Kathrin; Cadée, Franka; Lárusdóttir, Elín Inga; Swift, Emma Marie; Faculty of Nursing and Midwifery
Introduction: Childbirth experience can affect women's long-term health and well-being. However, there is limited knowledge on whether migrant status affects woman's experience during childbirth. We aimed to answer the following research questions: (1) Is there a difference in childbirth experience between migrant and native-born women in Iceland; and (2) Are migrant women more likely to experience mistreatment in childbirth compared to native-born women in Iceland?. Methods: An online survey was developed including the Childbirth Experience Questionnaire 2 to assess overall childbirth experience, and descriptive analysis and linear regression were conducted to determine differences between migrant and native-born women in Iceland. The mistreatment by care providers in childbirth indicators were used to evaluate mistreatment in childbirth, and frequencies and logistic regression were conducted. Both regression models were adjusted for sociodemographic and obstetric factors. Results: A total of 1365 women participated. Migrant women reported statistically significantly lower scores for birth experience compared to native-born women (F [12, 1352] = 23.97, p < 0.001). There was no statistical difference between groups regarding mistreatment in childbirth. One in four of all women reported at least one form of mistreatment. Conclusion: This study suggests that there are areas in maternity care that can be improved upon, particularly in providing care for migrant women and addressing mistreatment in childbirth for all. Our results suggest further research in this area as well as evaluation of maternity systems, training in cultural competency and effective communication.
Prophylactic Aspirin Dose and Preeclampsia
(2025) Kupka, Ellen; Hesselman, Susanne; Gunnarsdóttir, Jóhanna; Wikström, Anna Karin; Cluver, Catherine; Tong, Stephen; Hastie, Roxanne; Bergman, Lina; Faculty of Medicine
Importance: It is unclear whether a higher dose (150-160 mg) or a lower dose (75 mg) of aspirin should be used to prevent preeclampsia. Objectives: To compare the risk of preeclampsia and bleeding complications between women using 150 to 160 mg of aspirin and those using 75 mg of aspirin for preeclampsia prevention. Design, Setting, and Participants: This nationwide cohort study included 13828 women giving birth at 22 weeks' gestation or later in Sweden between January 2017 and December 2020 who used low dose aspirin (75-160 mg) during pregnancy. Data were analyzed from October to November 2023. Exposure: The use of 150 to 160 mg or 75 mg of aspirin in pregnancy. Main Outcome and Measures: The main outcome was a preeclampsia diagnosis recorded in the maternal birth record at the time of hospital discharge. The main safety outcome was postpartum hemorrhage, defined as bleeding more than 1000 mL after delivery. Relative risks (RRs) and 95% CIs were estimated using a doubly robust inverse probability-weighted regression adjustment model controlling for background characteristics. Results: In the total cohort of 13828 women, the mean (SD) age was 33.0 (5.5) years and 3003 women (21.7%) were nulliparous. Of the women, 4687 (33.9%) were prescribed 150 to 160 mg of aspirin, and 9141 (66.1%) were prescribed 75 mg of aspirin. A total of 10635 women (76.9%) had at least 2 dispensed prescriptions of low-dose aspirin. Among women using 150 to 160 mg of aspirin, 443 (9.5%) developed preeclampsia compared with 812 (8.9%) of those using 75 mg of aspirin (adjusted RR [aRR], 1.07; 95% CI, 0.93-1.24). Additionally, the risk of postpartum hemorrhage between the groups was similar, with 326 women (6.9%) using 150 to 160 mg of aspirin experiencing a postpartum hemorrhage compared with 581 (6.4%) in the 75-mg group (aRR, 1.08; 95% CI, 0.90-1.30). Conclusions and Relevance: In this cohort study of 13828 women, no difference was found in preeclampsia incidence or bleeding complications between those using 150 to 160 mg of aspirin vs 75 mg of aspirin during pregnancy for preeclampsia prevention. These findings suggest that either dose may be a reasonable choice when using aspirin to prevent preeclampsia. However, large randomized trials investigating aspirin dose in pregnancy are still needed.
Excessive events : The syntax and semantics of OVER-modification in Icelandic
(2025-04-16) Gast, Volker; Putnam, Michael T.; Jóhannsdóttir, Kristín Margrét; Faculty of Education
This article presents a detailed semantic and accompanying syntactic analysis of predicates denoting events that we describe as ‘excessive’ in Icelandic. Icelandic uses two types of strategies for marking of excess, the preposition yfir complemented by a reflexive pronoun or anaphor (e.g., Sara bakaði yfir sig ‘Sara baked too much’), and the verbal prefix of- (e.g., Sara of-bakaði kökuna ‘Sara over-baked the cake’). We argue that the former strategy expresses excess relative to the external argument, while the latter strategy expresses excess relative to the internal argument. We illustrate how the semantics of such predicates can be analysed using standard semantic approaches to degree predicates with some extensions, and how a decompositional approach to morphosyntax such as Distributed Morphology can capture these distinctions in a conceptually appealing way, with a plausible account of the syntax-semantics interface.
Epilepsy grand challenge 2025
(2025-09-15) Höller, Yvonne; Trinka, Eugen; Jacobs, Julia; Faculty of Psychology