Opin vísindi
Opin vísindi er varðveislusafn vísindaefnis og doktorsritgerða í opnum aðgangi á vegum íslenskra háskóla og Landsbókasafns Íslands - Háskólabókasafns.
Opinn aðgangur að rannsóknaniðurstöðum er í samræmi við 10. gr. laga nr. 3/2003 um opinberan stuðning við vísindarannsóknir sem og kröfur innlendra og erlendra rannsóknasjóða. Markmiðið með opnum aðgangi er að niðurstöður rannsókna séu aðgengilegar sem flestum óhindrað og án endurgjalds á rafrænu formi. Vistun í varðveislusafninu er varanleg og ætlað að tryggja aðgang að vísindaefni íslenskra háskóla í opnum aðgangi um ókomna tíð. Varðveislusafnið Opin vísindi er tengt við rannsóknagáttina IRIS og rannsóknaniðurstöður í opnum aðgangi sem eru skráðar í IRIS eru um leið vistaðar og gerðar aðgengilegar til framtíðar í varðveislusafninu. Með því að safna þessu efni saman í eitt safn verður aðgangur að því einfaldur og þægilegur fyrir alla sem vilja kynna sér það og geta þannig notið þess öfluga vísindastarfs sem fram fer í háskólum landsins.
Varðveislusafnið er OpenAIRE / OpenAIREplus samhæft og samrýmist kröfum sem gerðar eru um birtingu rannsóknaniðurstaðna úr verkefnum sem styrkt eru úr evrópsku rannsóknaáætlununum FP7 og H2020.
Varðveislusafnið notar opna hugbúnaðinn DSpace.
Opinn aðgangur að rannsóknaniðurstöðum er í samræmi við 10. gr. laga nr. 3/2003 um opinberan stuðning við vísindarannsóknir sem og kröfur innlendra og erlendra rannsóknasjóða. Markmiðið með opnum aðgangi er að niðurstöður rannsókna séu aðgengilegar sem flestum óhindrað og án endurgjalds á rafrænu formi. Vistun í varðveislusafninu er varanleg og ætlað að tryggja aðgang að vísindaefni íslenskra háskóla í opnum aðgangi um ókomna tíð. Varðveislusafnið Opin vísindi er tengt við rannsóknagáttina IRIS og rannsóknaniðurstöður í opnum aðgangi sem eru skráðar í IRIS eru um leið vistaðar og gerðar aðgengilegar til framtíðar í varðveislusafninu. Með því að safna þessu efni saman í eitt safn verður aðgangur að því einfaldur og þægilegur fyrir alla sem vilja kynna sér það og geta þannig notið þess öfluga vísindastarfs sem fram fer í háskólum landsins.
Varðveislusafnið er OpenAIRE / OpenAIREplus samhæft og samrýmist kröfum sem gerðar eru um birtingu rannsóknaniðurstaðna úr verkefnum sem styrkt eru úr evrópsku rannsóknaáætlununum FP7 og H2020.
Varðveislusafnið notar opna hugbúnaðinn DSpace.
Flokkar í Opnum vísindum
Veldu flokk til að skoða.
- University of Iceland
- University of Akureyri
- Bifröst University
- Hólar University College
- IRIS
- Agricultural University of Iceland
- National and University Library of Iceland
- Iceland University of the Arts
Nýlega bætt við
Disconnective approach leads to superior seizure outcome compared to other hemispheric procedures—A meta-analysis
(2025) Puhahn-Schmeiser, Barbara; Höller, Yvonne; Hofe, Franziska vom; Zentner, Josef; Jacobs, Julia; Klotz, Kerstin Alexandra; Faculty of Psychology
Hemispherectomy is the most promising treatment for patients with severe hemispheric intractable epilepsy. Several techniques for this surgical intervention have been established, but the choice of technique is currently mostly dependent on the surgeon’s experience with a specific approach. We aim to demonstrate whether the choice of the surgical technique moderates surgical outcome in patients with severe hemispheric intractable epilepsy, as measured by seizure freedom and the incidence of death after surgery. We extracted 2382 articles from PubMed and Cochrane. Two independent experts selected 555 articles. We performed a meta-analysis for all studies and a pooled data analysis for studies where information on individual patients was available. None of the retrieved studies was randomized. Disconnective surgery yielded significantly higher rates of seizure freedom (0.83) than resective (0.70, p < 0.001) or combined surgery (0.64, p < 0.001) for patients with at least 1 year follow–up (N cases = 1165). For death (N cases = 1197), resective surgery had the highest rate of death within a year (0.07), significantly higher than disconnective surgery (0.012, p = 0.001) and combined surgical techniques (0.006, p < 0.001). The assessed techniques did not systematically differ in rate of acute complications, but in their type, for example, acute neurological complications were most common after disconnective surgery (p < 0.001), unspecific symptoms after resective surgery (p < 0.004). Chronic neurological complications were most common after resective surgery (p < 0.001). Seizure freedom is more likely following disconnective surgery as compared to resective or combined techniques. Disconnective and combined surgical techniques lead to fewer chronic complications and death than resective approaches.
Past tense morphology of North American Icelandic
(2025-04-07) Jóhannsdóttir, Kristín M.; Faculty of Education
The study focuses on the past tense morphology of North American Icelandic to answer the questions of how faithful the past tense construction is to the pre-immigration variety, in what way the speakers deviate from the expected past tense form, and whether they tend to overgeneralize one verb formation over another. The results show that the tense system is still quite robust and that deviations are rare. When deviations do occur, the speakers tend to use another form of the verb from elsewhere in the verbal paradigm, rather than overgeneralizing particular past-tense rules.
Neurophysiological markers of design-induced cognitive changes : A feasibility study with consumer-grade mobile EEG
(2025-05) Gerner, Nathalie; Pickerle, David; Höller, Yvonne; Hartl, Arnulf; Faculty of Psychology
Background: Evidence-based design aims to create healthy environments grounded in scientific data, yet the influence of spatial qualities on cognitive processes remains underexplored. Advances in neuroscience offer promising tools to address this gap while meeting both scientific and practical demands. Consumer-grade mobile EEG devices are increasingly used; however, their lack of transparency complicates output interpretation. Well-established EEG indicators from cognitive neuroscience may offer a more accessible and interpretable alternative. Methods: This feasibility study explored the sensitivity of five established EEG power band ratios to cognitive shifts in response to subtle environmental design experiences. Twenty participants completed two crossover sessions in an office-like setting with nature-inspired versus urban-inspired design elements. Each session included controlled phases of focused on-screen cognitive task and off-screen breaks. Results: Factorial analyses revealed no significant interaction effects of cognitive state and environmental exposure on EEG outcomes. Nonetheless, frontal (θ/β) and frontocentral (β/[α + θ]) ratios showed distinct patterns across cognitive states, with more pronounced contrasts in the nature-inspired compared to the urban-inspired design conditions. Conversely, occipital ([θ + α]/β), (θ/α), and (β/α) ratios remained consistent across exposures. Data triangulation with autonomic nervous system responses and performance metrics supported these observations. Conclusions: The findings suggest that EEG power band ratios can capture brain–environment interactions. However, limitations of consumer-grade EEG devices challenge both scientific rigour and practical application. Refining methodological reliability could improve interpretability, supporting more transparent and robust data-driven design decisions.
Þróun lestrarfærni í 1.–2. bekk í ellefu Byrjendalæsisskólum
(2025-11-11) Oddsdóttir, Rannveig; Kennaradeild
Góð lestrarfærni er mikilvægur þáttur læsis og ein meginundirstaða lesskilnings og ritunar. Í fyrstu bekkjum grunnskóla er lögð áhersla á að kenna bókstafi og tengsl þeirra við málhljóð og að þjálfa upp lestrarfærni svo nemendur geti lesið lipurt og áreynslulaust. Byrjendalæsi er kennsluaðferð í læsiskennslu fyrir yngstu bekki grunnskóla. Aðferðin myndar umgjörð um læsiskennslu sem á að tryggja að unnið sé með alla helstu undirþætti læsis, þ.e. talað mál, hlustun, lestur og ritun. Jafnframt er lögð áhersla á námsaðlögun þannig að allir nemendur fái kennslu við hæfi. Fyrri rannsóknir á Byrjendalæsi hafa skoðað hvernig lestrarkennsla er útfærð í Byrjendalæsisskólum en hafa ekki náð til árangurs barnanna. Tilgangur þessarar rannsóknar var að skoða þróun lestrarfærni barna í 1.–2. bekk í Byrjendalæsisskólum, hjá hópnum í heild og hjá börnum sem greinast í áhættu fyrir lestrarerfiðleika í upphafi grunnskólagöngu. Fylgst var með þróun stafaþekkingar og lesfimi 314 barna í 11 Byrjendalæsisskólum yfir tveggja ára tímabil og framvinda hópsins í heild og þeirra hópa barna sem greindust í áhættu fyrir lestrarerfiðleika skoðuð. Samanburður við opinber gögn og fyrri rannsóknir var notaður til að leggja mat á hvort framvindan væri á einhvern hátt frábrugðin því sem almennt gerist hjá íslenskum börnum. Niðurstöður sýna sambærilega framvindu í stafaþekkingu og lesfimi og fyrri rannsóknir meðal íslenskra barna. Þau börn sem greindust í áhættu/óvissu í einum eða fleiri þáttum á skimunarprófi í upphafi 1. bekkjar náðu minni framförum en þau börn sem voru utan áhættu/óvissu í öllum þáttum, sem getur verið vísbending um að betur þurfi að styðja við þann hóp sem þarf að hafa meira fyrir lestrarnáminu. Niðurstöður rannsóknarinnar gefa því tilefni til að skoða betur hvernig námsaðlögun er útfærð í Byrjendalæsisskólum og hvort styðja þurfi kennara frekar við að skipuleggja kennsluna þannig að hún mæti þörfum allra nemenda.
Samfélagsleg ábyrgð með áherslu á nýsköpun í litlum og meðalstórum fyrirtækjum í Hollandi
(2025-06-12) Sigurðsson, Kjartan; Sigursteinsdóttir, Hjördís; Kristjánsdóttir, Helga; Viðskiptadeild
Tilgangurinn er að skoða samfélagslega ábyrgð með áherslu á nýsköpun meðal lítilla og meðalstórra fyrirtækja í Hollandi. Leitast var við að skoða hvaða þættir hafa áhrif á það að lítil og meðalstór fyrirtæki tileinki sér samfélagslega ábyrgð og möguleg tengsl hennar við samfélagslega nýsköpun. Notast var við eigindlega aðferðarfræði, tilviksrannsókn, með hálfstöðluðum viðtalsramma. Tekin voru viðtöl við 29 stjórnendur í 10 litlum og meðalstórum fyrirtækjum. Fyrirtækin sem tóku þátt í rannsókninni starfa á sviði upplýsingatækni, hugbúnaðarþróunar, stafrænnar þjónustu og ráðgjafar, með áherslur á meðal annars markaðssetningu, mannauðsmál, samfélagslega ábyrgð og lausnir í endurnýjanlegri orkutækni. Þau teljast öll til lítilla og meðalstórra fyrirtækja. Niðurstöðurnar sýndu fjölbreytta nálgun á samfélagslegri ábyrgð en þó áttu fyrirtækin það sammerkt að setja velferð starfsfólks, félagslega velferð og umhverfið í forgang ásamt því að tileinka sér sjálfbæra starfshætti. Í langflestum tilvikum var ekki um að ræða neinar mælingar á samfélagslegri skuldbindingu, aðeins tvö fyrirtæki voru með formlega skýrslugerð um samfélagslega ábyrgð og skortur var á stefnumótandi nálgun á samfélagslegri skuldbindingu. Rannsóknin sýndi einnig að starfsfólkið var aðal drifkrafturinn í nýsköpunarvirkninni, það knúði áfram samfélagslegar framfarir, og vellíðan starfsfólksins var mikilvægur hvati til virkrar þátttöku í samfélagslegri ábyrgð. Auk þess hafði starfsfólk, viðskiptavinir og samfélagið meiri vigt í ákvörðunum um samfélagslega ábyrgð en hluthafar og fjárfestar. Á meðan ákveðnir hagsmunaaðilar höfðu áhrif á skuldbindingu lítilla og meðalstórra fyrirtæki til samfélagslegrar ábyrgðar þá gerðu sum þessara fyrirtækja sér ekki grein fyrir stefnumótandi ávinningi slíkrar samþættingar. Slíka þekkingu væri hægt að innleiða með virkri þátttöku hagsmunaaðila og með því að ráða fagfólk með sérþekkingu á sjálfbærri stjórnun. Þessi rannsókn leggur grunn að framtíðarrannsóknum á samfélagslegri ábyrgð með áherslu á nýsköpun hjá litlum og meðalstórum fyrirtækjum, hvetur til rannsókna á tengslum samfélagslegrar nýsköpunar og skuldbindingu lítilla og meðalstórra fyrirtækja til samfélagslegrar ábyrgrar, með tilliti til hvaða hvatar drífa hagsmunaaðila til þátttöku í samfélagslega ábyrgri viðleitni.