Réttindi og þátttaka barna : Samstarfsverkefni í leikskólum, á yngsta stigi grunnskóla og á frístundaheimilum Hafnarfjarðarbæjar

Abstract

Skýrslan fjallar um samstarfsverkefnið Réttindi og þátttaka barna sem RannUng og Mennta- og lýðheilsusvið Hafnarfjarðarbæjar unnu með leikskólum, yngsta stigi grunnskóla og frístundaheimilum á árunum 2023–2026. Markmið verkefnisins var að innleiða Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna markvisst í daglegt starf, efla þekkingu starfsfólks, barna og foreldra á réttindum barna og skapa aðstæður þar sem börn geta haft raunveruleg áhrif á eigið skóla- og frístundalíf. Verkefnið byggði á starfendarannsóknum, fræðslu, sameiginlegum fundum, rýnihópaviðtölum og þróun verkefna á hverri starfsstöð, meðal annars um lýðræði í hópastarfi, áhugasviðsval, bókasafn, matartíma og valkerfi í frístund. Niðurstöður sýna að þekking starfsfólks á réttindum barna jókst og varð víða samofin daglegum starfsháttum. Viðhorf til barna þróuðust frá því að líta á þau sem þátttakendur innan fyrirfram ákveðins ramma yfir í að viðurkenna þau sem virka gerendur með eigin sjónarmið og áhrif. Dæmin sýna að þátttaka verður merkingarbær þegar hugmyndir barna eru teknar áfram og leiða til sýnilegra breytinga. Helstu áskoranir tengdust tíma, mannafla, forföllum, ólíkum þörfum barna og togstreitu milli verndar og sjálfræðis. Verkefnið sýnir að innleiðing Barnasáttmálans krefst ígrundunar, skýrrar ábyrgðar, stuðnings stjórnenda og þess að réttindi barna verði hluti af starfsmenningu en ekki viðbótarverkefni. Það veitir jafnframt öðrum starfsstöðvum gagnlegan vegvísi til sambærilegrar þróunar og innleiðingar.