Háskólinn á Akureyri

Varanleg URI fyrir þennan undirflokkhttps://hdl.handle.net/20.500.11815/5666

Skoða

Niðurstöður 1 - 20 af 291

Frá hlaupara til leiðtoga : Áhrif breytinga á starfsumhverfi og faglegt starf í leikskólum
(2025-05-30) Mörk, Svava Björg; Hreiðarsdóttir, Anna Elísa; Kennaradeild
Gjaldfrjáls sex klukkustunda leikskóladvöl var innleidd í Akureyrarbæ og Kópavogsbæ í þeim tilgangi að bæta starfsumhverfi starfsmanna og þjónustu við börn. Tilgangur þessarar rannsóknar var að kanna hvernig leikskólastjórar upplifðu og brugðust við innleiðingu sex klukkustunda gjaldfrjálsrar leikskóladvalar hjá bæjunum tveimur og hvaða áhrif breytingarnar höfðu á faglegt starf, stjórnunarhætti og innra starf leikskólanna. Sérstaklega var skoðað hvaða þættir höfðu mest áhrif á stjórnendur og hverjar væntingar þeirra væru til áframhaldandi þróunar. Tekin voru rýnihópaviðtöl við stjórnendur 17 leikskóla þar sem þeir miðluðu reynslu sinni og mati á breytingunum. Niðurstöður sýndu að breytingarnar höfðu í för með sér tækifæri sem birtust að mati stjórnenda í faglegu starfi. Færri börn síðdegis veittu starfsfólki svigrúm til að einblína á fagleg verkefni og undirbúning, sem leiddi til aukinnar fagmennsku og ánægju meðal starfsfólks. Þátttakendur lýstu áhyggjum af að ávinningurinn gæti verið skammvinnur nema stjórnsýslan styddi við faglegt starf og stöðugleika í starfsumhverfi. Gildi rannsóknarinnar felst í að varpa ljósi á hvernig stjórnendur geta unnið með kerfislægar breytingar á faglegan hátt. Hagnýtt gildi hennar felst í mikilvægi þess að skapa varanlegan stuðning við leikskólastjórnendur og starfsfólk með áherslu á mönnun, símenntun og skýra stefnu til að tryggja sjálfbærar umbætur í leikskólastarfi.
Breytingar á rekstrarumhverfi leikskóla : Áhrif á velferð barna
(2025-06-18) Hreiðarsdóttir, Anna Elísa; Mörk, Svava Björg; Faculty of Education
Undanfarin misseri hafa nokkur sveitarfélög lagst í breytingar á rekstrarfyrirkomulagi leikskóla. Leiðirnar eru ekki eins en markmiðið er í öllum tilvikum að bæta leikskólastarf og aðstæður barna og starfsfólks. Dæmi um breytingar er að bjóða upp á sex tíma gjaldfrjálsan leikskóla og skilgreina daga sem eru frídagar í grunnskóla sem skráningardaga sem greiða þarf sérstaklega fyrir. Í greininni er fjallað um rannsókn sem fram fór í tveimur sveitarfélögum sem lagst hafa í fyrrnefndar breytingar, en þau eru Akureyri og Kópavogur. Tekin voru rýniviðtöl við skólastjórnendur og spurningakannanir sendar á skólastjórnendur, á deildarstjóra og á starfsfólk sem vinnur með börnum. Tilgangurinn var að skoða reynslu þeirra af breytingunum með áherslu á hvernig sveitarfélögunum tveimur hefur gengið að ná þeim markmiðum sem stefnt var að. Í greininni er unnið með þann hluta í niðurstöðum sem snýr að áhrifum breytinganna á skólastarfið og á velferð barna. Niðurstöður sýna að misjafnt er milli skóla hvort, og þá hve mikið, skólatímum barna fækkar umfram sex gjaldfrjálsu tímana og nýting á skráningardögum er einnig mismunandi á milli skóla. Vinnutímastytting kemur ítrekað fyrir í gögnum og greinilegt að það hefur verið áskorun að mæta henni. Í þeim skólum þar sem skólatímum fækkaði, bæði utan gjaldfrjálsu tímanna og á skráningardögum, gengur betur að mæta vinnutímastyttingu starfsfólks og skólatímum þarf ekki að fækka mikið til að áhrifin verði greinanleg. Stöðugri mönnun hefur létt álagi af starfinu, meiri ró er yfir ákveðnum tímum dagsins og þá bjóðast fleiri gæðastundir í námi og leik. Fólk finnur mun á líðan barna og því hægt að segja að breytingar af þessum toga geti eflt velferð leikskólabarna.
Munnleg lokapróf í háskólakennslu : Kostir áskoranir og upplifun nemenda
(2025-09-29) Kristjánsdóttir, Vera Kristín Vestmann; Viðskiptadeild
Munnleg lokapróf eru sjaldgæf í íslensku háskólakerfi þrátt fyrir aldalanga sögu. Sumar rannsóknir benda til þess að þau bjóði upp á dýpri innsýn í þekkingu og hæfni nemenda og geti þannig endurspeglað námsárangur með öðrum hætti en hefðbundin skrifleg próf. Í þessari grein er fjallað um munnleg próf sem matsaðferð í háskólakennslu, skoðaðir bæði kostir þeirra og áskoranir. Áhersla er lögð á upplifun nemenda, streitu og prófkvíða, auk þess sem borinn er saman árangur nemenda í munnlegum og skriflegum prófum. Rannsóknin byggir á spurningakönnun sem lögð var fyrir nemendur í námskeiði í viðskiptafræði við Háskólann á Akureyri, þar sem munnlegt lokapróf var tekið upp í stað hefðbundins skriflegs prófs. Niðurstöður sýna að þrátt fyrir að margir nemendur upplifi kvíða tengdan munnlegum prófum, meta þeir reynsluna yfirleitt jákvæða eftir á. Upplifun nemenda af að þreyta munnlegt próf reyndist marktækt ólík eftir því hvort þeir upplifðu streitu í prófinu eða ekki. Meirihluti þátttakenda taldi að munnlegt próf krefðist dýpri skilnings og þeir hefðu þar af leiðandi undirbúið sig betur fyrir prófið. Gögnin sýna einnig að meðaleinkunnir voru hærri hjá þeim nemendum sem þreyttu munnlegt próf en hjá fyrri árgöngum sem tóku hefðbundið skriflegt próf. Rannsóknin dregur fram mikilvægi þess að styðja nemendur í gegnum nýjar matsaðferðir og að munnleg próf geti stuðlað að réttlátara námsmati. Niðurstöðurnar styðja við fyrri rannsóknir sem benda til þess að munnleg próf geti verið áhrifaríkari leið til að meta dýpri skilning en skrifleg próf og efli mikilvæga hæfni fyrir atvinnulífið.
Repair and reconstruction for urban commoning : The making of the liberated spaces in Naples
(2026-01-05) Locorotondo, Martina; Fishwick, Adam; Centre for Doctoral Studies
Commoning requires repair. Where capitalist logics of accumulation, enclosure and exclusion produce abandoned space through the city, urban commoners remake that space to serve the needs of inhabitants. Without hiding the paradoxes and risks of repair, based on years-long ethnography in the Liberated Spaces in Naples, Italy, we demonstrate how repair and reconstruction produced the conditions for societal transformation in the city. We show how this was achieved through four connected processes that underpinned the making of these urban commons. In doing so, we develop a theoretical contribution on the relationship between repair and the commons as it affects: the role of practices of material repair of previously abandoned buildings in shaping the commons; the significance of memory reconstruction in reconstituting these spaces; the formation of social bonds and collective subjectivities through these practices; and the potential of repair in the urban commons to expand these practices and prefigure broader social transformation.
Enhancing student motivation and engagement : Exploring higher education students' experiences as co-creators of curriculum
(2025-07-02) Olafsdottir, Anna; Zophoníasdóttir, Sólveig; Faculty of Education
This article presents a study exploring students’ experiences as co-creators of the curriculum in three master’s level courses within a teacher education programme at the University of Akureyri, a small state university in Iceland. The authors, who also oversaw the courses, adopted the principles of the Scholarship of Teaching and Learning (SoTL) to guide the research. The MUSIC model of motivation served as the analytical framework, focusing on aspects of the learning environment that foster motivation and engagement. Findings indicate that students experienced empowerment, usefulness, success, interest, and care—the core components of the MUSIC model—throughout the courses. These factors contributed to strong motivation, active engagement, and increased resilience when facing challenges. The results suggest that student involvement in curriculum design played a significant role in shaping this experience. While based on a relatively small sample, the study provides valuable insights for higher education teaching practices, both within the local context and on a global scale.
Graduating nursing students' self‐assessment of clinical competence and need for further training : A Nordic cross‐ sectional study
(2025-11-01) Eronen, Lotta; Strandell‐Laine, Camilla; Wangensteen, Sigrid; Rauhala, Auvo; Andersen, Irene Aasen; Henriksen, Jette; Svavarsdóttir, Margrét Hrönn; Fagerström, Lisbeth; Faculty of Nursing
Aim The study aimed to describe and analyse Nordic nursing students' self-assessed clinical competence and their perceived need for further training at the end of their bachelor's studies. Design A cross-sectional survey. Data Sources From five Nordic countries, and 13 different universities, 291 survey answers were included. The Professional Nurse Self-Assessment Scale of clinical core competencies (PROFFNurse SAS II) was used for data collection. Results Graduating nursing students rated their clinical competence highest in acting ethically, taking responsibility for their decisions, and seeking help, and lowest in assessing patients' health via phone, email, or other health technology solutions, and in professional development. The highest need for further training was reported in medication interactions and side effects and differential diagnosis in health assessment. More than half of the respondents want to work in specialised healthcare after graduation, while less than a quarter want to work in primary care. One in five respondents expressed an intention to leave their career and low scores on self-assessed clinical competence were associated with increased intentions to leave. Conclusion The findings highlight the need for educational institutions to evaluate curricula to enhance graduating nurses' clinical competence in the areas needed, especially within eHealth. Implications for the Profession An effective competence development program is necessary to strengthen the competence and career path of newly graduated nurses. Impact Educational institutions play a crucial role in developing competency-based programs that meet quality standards and address current and future health needs, as well as global challenges. By assessing the clinical competence of graduating nursing students regularly nursing education can be developed based on the findings, which promotes high-quality patient care. Reporting Method STROBE guidelines were applied. Patient or Public Contribution Graduating nursing students from the Nordic countries participated in the study and contributed to this research by answering the survey.
ChatGPT í háskólastarfi, viðhorf og notkun kennara
(2025-12) Elídóttir, Jórunn; Zophoníasdóttir, Sólveig; Kennaradeild
Markmið rannsóknarinnar var að kanna viðhorf og reynslu háskólakennara af notkun gervigreindarverkfærisins ChatGPT í kennslu og rannsóknum, með hliðsjón af TAM-líkaninu (e. Technology Acceptance Model). Megindleg og eigindleg gögn voru greind út frá svörum 23 kennara við spurningakönnun. Niðurstöðurnar benda til þess að flestir kennarar telji það gagnlegt að nota ChatGPT í kennslu og rannsóknum. Margir þeirra höfðu þó áhyggjur af ChatGPT-notkun nemenda, fræðilegum heilindum og áreiðanleika verkfærisins. Viðhorf kennaranna til ChatGPT mótast meðal annars af gagnsemi verkfærisins og einfaldleika í notkun þess, svo og stuðningi og fræðslu sem þeim býðst. Niðurstöðurnar benda til þess að mikilvægt sé að háskólasamfélagið þrói stefnu um notkun gervigreindarverkfæra og efli gervigreindarlæsi (e. artificial intelligence literacy/AI-literacy) til að stuðla að ábyrgri og skapandi notkun þeirra. Jafnframt er mikilvægt að veita kennurum og nemendum stuðning til að nota tæknina á ábyrgan og árangursríkan hátt.
Excessive events : The syntax and semantics of OVER-modification in Icelandic
(2025-04-16) Gast, Volker; Putnam, Michael T.; Jóhannsdóttir, Kristín Margrét; Faculty of Education
This article presents a detailed semantic and accompanying syntactic analysis of predicates denoting events that we describe as ‘excessive’ in Icelandic. Icelandic uses two types of strategies for marking of excess, the preposition yfir complemented by a reflexive pronoun or anaphor (e.g., Sara bakaði yfir sig ‘Sara baked too much’), and the verbal prefix of- (e.g., Sara of-bakaði kökuna ‘Sara over-baked the cake’). We argue that the former strategy expresses excess relative to the external argument, while the latter strategy expresses excess relative to the internal argument. We illustrate how the semantics of such predicates can be analysed using standard semantic approaches to degree predicates with some extensions, and how a decompositional approach to morphosyntax such as Distributed Morphology can capture these distinctions in a conceptually appealing way, with a plausible account of the syntax-semantics interface.
Epilepsy grand challenge 2025
(2025-09-15) Höller, Yvonne; Trinka, Eugen; Jacobs, Julia; Faculty of Psychology
Enhanced clinical evaluation of Alzheimer disease through rapid automatized naming of emotional pictures
(2025-07-10) Lafenthaler, Sandra; Höller, Yvonne; Bergmann, Jürgen; Kirschner, Margarita; Frey, Vanessa; Rossini, Fabio; Trinka, Eugen; Staffen, Wolfgang; Faculty of Psychology
Purpose: Naming tests are commonly incorporated as short versions into clinical evaluation of Alzheimer disease (AD), but evidence suggests they may overestimate semantic abilities. This study investigated whether a more challenging naming task could distinguish cognitively healthy individuals from those with amnestic mild cognitive impairment (aMCI) and mild AD, while more effectively capturing lexical-semantic deficits. Method: In this cross-sectionally study, 15 aMCI patients, 15 mild AD patients, and 20 cognitively healthy controls completed a rapid automatized naming (RAN) task using emotionally balanced object and action pictures. Regression analyses and receiver operating characteristic (ROC) curves were used to evaluate diagnostic accuracy and identify influencing factors. Results: Controls significantly outperformed aMCI and AD groups in response times and naming accuracy (all p-values <0.001). Negative pictures elicited slower responses and higher error rates in controls. While the “negative delay” effect was attenuated in patient groups, negative stimuli remained cognitively demanding, as indicated by increased errors. Emotional valence enhanced naming performance for action pictures in the control group, a pattern that diminished or was absent in the patient groups. Regression analyses showed significant associations between response times/error rates and group membership (both p-values <0.001), independent of age, sex, education, anxiety, and depression. ROC analysis revealed moderate diagnostic accuracy for classifying mild AD (AUC of 0.907 for response times; AUC of 0.861 for error rates), but not for aMCI. Conclusion: The RAN task effectively identifies early stages of AD and naming impairments across different stages of cognitive decline. The inhibitory effect of negative valence on lexical retrieval underscores the importance of incorporating emotional valence into naming assessments by further considering emotional reactivity (arousal) and different word classes.
Disconnective approach leads to superior seizure outcome compared to other hemispheric procedures—A meta-analysis
(2025) Puhahn-Schmeiser, Barbara; Höller, Yvonne; Hofe, Franziska vom; Zentner, Josef; Jacobs, Julia; Klotz, Kerstin Alexandra; Faculty of Psychology
Hemispherectomy is the most promising treatment for patients with severe hemispheric intractable epilepsy. Several techniques for this surgical intervention have been established, but the choice of technique is currently mostly dependent on the surgeon’s experience with a specific approach. We aim to demonstrate whether the choice of the surgical technique moderates surgical outcome in patients with severe hemispheric intractable epilepsy, as measured by seizure freedom and the incidence of death after surgery. We extracted 2382 articles from PubMed and Cochrane. Two independent experts selected 555 articles. We performed a meta-analysis for all studies and a pooled data analysis for studies where information on individual patients was available. None of the retrieved studies was randomized. Disconnective surgery yielded significantly higher rates of seizure freedom (0.83) than resective (0.70, p < 0.001) or combined surgery (0.64, p < 0.001) for patients with at least 1 year follow–up (N cases = 1165). For death (N cases = 1197), resective surgery had the highest rate of death within a year (0.07), significantly higher than disconnective surgery (0.012, p = 0.001) and combined surgical techniques (0.006, p < 0.001). The assessed techniques did not systematically differ in rate of acute complications, but in their type, for example, acute neurological complications were most common after disconnective surgery (p < 0.001), unspecific symptoms after resective surgery (p < 0.004). Chronic neurological complications were most common after resective surgery (p < 0.001). Seizure freedom is more likely following disconnective surgery as compared to resective or combined techniques. Disconnective and combined surgical techniques lead to fewer chronic complications and death than resective approaches.
Past tense morphology of North American Icelandic
(2025-04-07) Jóhannsdóttir, Kristín M.; Faculty of Education
The study focuses on the past tense morphology of North American Icelandic to answer the questions of how faithful the past tense construction is to the pre-immigration variety, in what way the speakers deviate from the expected past tense form, and whether they tend to overgeneralize one verb formation over another. The results show that the tense system is still quite robust and that deviations are rare. When deviations do occur, the speakers tend to use another form of the verb from elsewhere in the verbal paradigm, rather than overgeneralizing particular past-tense rules.
Neurophysiological markers of design-induced cognitive changes : A feasibility study with consumer-grade mobile EEG
(2025-05) Gerner, Nathalie; Pickerle, David; Höller, Yvonne; Hartl, Arnulf; Faculty of Psychology
Background: Evidence-based design aims to create healthy environments grounded in scientific data, yet the influence of spatial qualities on cognitive processes remains underexplored. Advances in neuroscience offer promising tools to address this gap while meeting both scientific and practical demands. Consumer-grade mobile EEG devices are increasingly used; however, their lack of transparency complicates output interpretation. Well-established EEG indicators from cognitive neuroscience may offer a more accessible and interpretable alternative. Methods: This feasibility study explored the sensitivity of five established EEG power band ratios to cognitive shifts in response to subtle environmental design experiences. Twenty participants completed two crossover sessions in an office-like setting with nature-inspired versus urban-inspired design elements. Each session included controlled phases of focused on-screen cognitive task and off-screen breaks. Results: Factorial analyses revealed no significant interaction effects of cognitive state and environmental exposure on EEG outcomes. Nonetheless, frontal (θ/β) and frontocentral (β/[α + θ]) ratios showed distinct patterns across cognitive states, with more pronounced contrasts in the nature-inspired compared to the urban-inspired design conditions. Conversely, occipital ([θ + α]/β), (θ/α), and (β/α) ratios remained consistent across exposures. Data triangulation with autonomic nervous system responses and performance metrics supported these observations. Conclusions: The findings suggest that EEG power band ratios can capture brain–environment interactions. However, limitations of consumer-grade EEG devices challenge both scientific rigour and practical application. Refining methodological reliability could improve interpretability, supporting more transparent and robust data-driven design decisions.
Þróun lestrarfærni í 1.–2. bekk í ellefu Byrjendalæsisskólum
(2025-11-11) Oddsdóttir, Rannveig; Kennaradeild
Góð lestrarfærni er mikilvægur þáttur læsis og ein meginundirstaða lesskilnings og ritunar. Í fyrstu bekkjum grunnskóla er lögð áhersla á að kenna bókstafi og tengsl þeirra við málhljóð og að þjálfa upp lestrarfærni svo nemendur geti lesið lipurt og áreynslulaust. Byrjendalæsi er kennsluaðferð í læsiskennslu fyrir yngstu bekki grunnskóla. Aðferðin myndar umgjörð um læsiskennslu sem á að tryggja að unnið sé með alla helstu undirþætti læsis, þ.e. talað mál, hlustun, lestur og ritun. Jafnframt er lögð áhersla á námsaðlögun þannig að allir nemendur fái kennslu við hæfi. Fyrri rannsóknir á Byrjendalæsi hafa skoðað hvernig lestrarkennsla er útfærð í Byrjendalæsisskólum en hafa ekki náð til árangurs barnanna. Tilgangur þessarar rannsóknar var að skoða þróun lestrarfærni barna í 1.–2. bekk í Byrjendalæsisskólum, hjá hópnum í heild og hjá börnum sem greinast í áhættu fyrir lestrarerfiðleika í upphafi grunnskólagöngu. Fylgst var með þróun stafaþekkingar og lesfimi 314 barna í 11 Byrjendalæsisskólum yfir tveggja ára tímabil og framvinda hópsins í heild og þeirra hópa barna sem greindust í áhættu fyrir lestrarerfiðleika skoðuð. Samanburður við opinber gögn og fyrri rannsóknir var notaður til að leggja mat á hvort framvindan væri á einhvern hátt frábrugðin því sem almennt gerist hjá íslenskum börnum. Niðurstöður sýna sambærilega framvindu í stafaþekkingu og lesfimi og fyrri rannsóknir meðal íslenskra barna. Þau börn sem greindust í áhættu/óvissu í einum eða fleiri þáttum á skimunarprófi í upphafi 1. bekkjar náðu minni framförum en þau börn sem voru utan áhættu/óvissu í öllum þáttum, sem getur verið vísbending um að betur þurfi að styðja við þann hóp sem þarf að hafa meira fyrir lestrarnáminu. Niðurstöður rannsóknarinnar gefa því tilefni til að skoða betur hvernig námsaðlögun er útfærð í Byrjendalæsisskólum og hvort styðja þurfi kennara frekar við að skipuleggja kennsluna þannig að hún mæti þörfum allra nemenda.
Samfélagsleg ábyrgð með áherslu á nýsköpun í litlum og meðalstórum fyrirtækjum í Hollandi
(2025-06-12) Sigurðsson, Kjartan; Sigursteinsdóttir, Hjördís; Kristjánsdóttir, Helga; Viðskiptadeild
Tilgangurinn er að skoða samfélagslega ábyrgð með áherslu á nýsköpun meðal lítilla og meðalstórra fyrirtækja í Hollandi. Leitast var við að skoða hvaða þættir hafa áhrif á það að lítil og meðalstór fyrirtæki tileinki sér samfélagslega ábyrgð og möguleg tengsl hennar við samfélagslega nýsköpun. Notast var við eigindlega aðferðarfræði, tilviksrannsókn, með hálfstöðluðum viðtalsramma. Tekin voru viðtöl við 29 stjórnendur í 10 litlum og meðalstórum fyrirtækjum. Fyrirtækin sem tóku þátt í rannsókninni starfa á sviði upplýsingatækni, hugbúnaðarþróunar, stafrænnar þjónustu og ráðgjafar, með áherslur á meðal annars markaðssetningu, mannauðsmál, samfélagslega ábyrgð og lausnir í endurnýjanlegri orkutækni. Þau teljast öll til lítilla og meðalstórra fyrirtækja. Niðurstöðurnar sýndu fjölbreytta nálgun á samfélagslegri ábyrgð en þó áttu fyrirtækin það sammerkt að setja velferð starfsfólks, félagslega velferð og umhverfið í forgang ásamt því að tileinka sér sjálfbæra starfshætti. Í langflestum tilvikum var ekki um að ræða neinar mælingar á samfélagslegri skuldbindingu, aðeins tvö fyrirtæki voru með formlega skýrslugerð um samfélagslega ábyrgð og skortur var á stefnumótandi nálgun á samfélagslegri skuldbindingu. Rannsóknin sýndi einnig að starfsfólkið var aðal drifkrafturinn í nýsköpunarvirkninni, það knúði áfram samfélagslegar framfarir, og vellíðan starfsfólksins var mikilvægur hvati til virkrar þátttöku í samfélagslegri ábyrgð. Auk þess hafði starfsfólk, viðskiptavinir og samfélagið meiri vigt í ákvörðunum um samfélagslega ábyrgð en hluthafar og fjárfestar. Á meðan ákveðnir hagsmunaaðilar höfðu áhrif á skuldbindingu lítilla og meðalstórra fyrirtæki til samfélagslegrar ábyrgðar þá gerðu sum þessara fyrirtækja sér ekki grein fyrir stefnumótandi ávinningi slíkrar samþættingar. Slíka þekkingu væri hægt að innleiða með virkri þátttöku hagsmunaaðila og með því að ráða fagfólk með sérþekkingu á sjálfbærri stjórnun. Þessi rannsókn leggur grunn að framtíðarrannsóknum á samfélagslegri ábyrgð með áherslu á nýsköpun hjá litlum og meðalstórum fyrirtækjum, hvetur til rannsókna á tengslum samfélagslegrar nýsköpunar og skuldbindingu lítilla og meðalstórra fyrirtækja til samfélagslegrar ábyrgrar, með tilliti til hvaða hvatar drífa hagsmunaaðila til þátttöku í samfélagslega ábyrgri viðleitni.
Conservation and restoration of Icelandic wetlands : An evaluation of progress towards implementation of the Ramsar Convention on Wetlands
(2025-04) Barry, Tom; School of Humanities and Social Sciences
This paper is focused on implementing a framework to evaluate Ramsar implementation at the national level and evaluating one country’s (Iceland) progress towards achieving the goals of the Convention on Wetlands of International Importance especially as Waterfowl Habitat (Ramsar) —the only global Multilateral Environmental Agreement (MEA) focused exclusively on the conservation and wise use of a specific ecosystem type. It does so through: Exploring the status and trends of Ramsar-designated wetlands and wetlands in general in Iceland; Evaluating progress towards Iceland's goals for wetland restoration and conservation; Analysing Iceland's Ramsar reporting to determine its adequacy in assessing progress towards Ramsar goals; Comparing Iceland's performance against its Ramsar commitments to assess its effectiveness in meeting these obligations; and Comparing Iceland’s progress in wetlands conservation and restoration with other Arctic states. In addition to improving our understanding of Iceland's progress in implementing its commitments to Ramsar, evaluating two key actions—wetlands conservation and restoration—is crucial. These actions have significant climate change adaptation and mitigation benefits and are important not only for Ramsar but also with regards to Iceland's ability to meet its commitments to two key global MEAs: the United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC) and the Convention on Biological Diversity (CBD).
The Central Arctic Ocean as a beacon of hope for the global ocean
(2025-10-17) Huntington, Henry P.; Fong, Allison; Lynch, Amanda; Hovelsrud, Grete; Dawson, Jackie; Macias-Fauria, Marc; Pan, Min; Troublé, Romain; Fox, Shari; Jansen, Teunis; Barry, Tom; School of Humanities and Social Sciences
The global ocean faces unprecedented challenges from overfishing, pollution, and climate change. The Central Arctic Ocean Fisheries Agreement is a rare, if not unprecedented, example of precautionary action in marine management. Further action is needed to address other forms of industrial activity in the region. Done well, this example can provide a model for sustainable ocean management around the world, based on sound evidence, inclusive governance, and long-term thinking.
Evde Sağlık Hizmeti Veren Sağlık Çalışanlarının Tıbbi Atıklara Yönelik Uygulamalarının Değerlendirilmesi
(2025-01-15) Ulu, Esma; Harputlu, Deniz; Hjúkrunarfræðideild
Giriş: Evde uygulanan sağlık hizmeti sonucunda tıbbi atıklar oluşmaktadır. Oluşan tıbbi atıklar, diğer atıklar ile karıştırılmadan toplanmalıdır. Amaç: Bu araştırma, sağlık çalışanlarının evde bakım sırasında oluşan tıbbi atıklara yönelik uygulamalarını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı tipteki bu araştırmanın verileri 14 Eylül 2021-11 Şubat 2022 tarihleri arasında 6 hastanenin evde sağlık hizmeti birimlerinde görev yapan 43 sağlık çalışanının katılımıyla elde edilmiştir. Araştırma verileri, Katılımcı Bilgi Formu ve Evde Sağlık Hizmeti Veren Sağlık Çalışanlarının Tıbbi Atıklara Yönelik Uygulamalarını Değerlendirme Formu kullanılarak toplanmıştır. Araştırma verileri sayı, yüzde, min-maks, ortalama ve standart sapma değerleri ile verilmiştir. Bulgular: Sağlık çalışanlarının %65.1’inin kadın, %41.9’unun hemşire, %90.7’sinin tıbbi atık yönetmeliğini bildiği, %88.4’ünün tıbbi atıklar ve %44.2’sinin evde bakım konusunda eğitim aldığı bulunmuştur. Sağlık çalışanlarının %90.7’sinin evde bakımda oluşan tıbbi atıkları topladığı, %90.7’sinin evde bakımda oluşan tıbbi atıkları ayrıştırdığı bulunmuştur. Tıbbi atıkların doğru toplanma oranının insülin kalem iğnesi (%52.4), kontamine olmuş iğnesiz enjektör (%51.2), ve ilaçlar (%50.0)’da en yüksek olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: Bu araştırmada verilen tıbbi atık örneklerinden dördü ile tüm sağlık çalışanlarının karşılaşmasına rağmen kontamine olmuş iğnesiz enjektör hariç diğer atıkların doğru toplanma oranının %50’den az olduğu bulunmuştur. Oluşan tıbbi atıkların kaynağında toplanması ve ayrıştırılması, hasta veya hasta yakınlarına tıbbi atık konusunda eğitim verilmesi önerilmektedir.
Birinci Basamak Sağlık Çalışanlarının Kronik Yara Bakımı Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi
(2025-04) Sahan, Seda; Harputlu, Deniz; Hjúkrunarfræðideild
Giriş: Kronik yaralar düzenli bir iyileşme süreci olmayan ve yara iyileşme süresinin beklenenden uzun olduğu yaralardır. Amaç: Bu araştırma, birinci basamak sağlık çalışanlarının kronik yara bakımı bilgi düzeylerini belirlemek amacıyla yapıldı. Yöntem: Bu araştırma tanımlayıcı bir araştırmadır. Araştırma örneklemini Ankara ili Etimesgut ilçesinde bulunan aile sağlığı merkezlerinde çalışan 178 kişi oluşturdu. Veriler, “Birinci Basamak Sağlık Çalışanlarının Kronik Yara Bakımı Bilgi Düzeylerinin Belirlemesi” formu ile toplandı. İstatistiksel analizde veriler gruplar içinde normal dağılmadığı için nonparametrik testlerden Mann Whitney U, Kruskal Wallis H testleri ve Spearman Korelasyon Analizi kullanıldı. Bulgular: Katılımcıları yaş ortalaması 38.2±9.7’dir. Katılımcıların %77’si (n=137) kadın, %47.8’i (n=85) lisans mezunu, %36.5’i (n=65) hemşire oluşturdu. Birinci basamak sağlık çalışanlarının kronik yara bakımına ilişkin toplam doğru cevap sayılarının ortancası 21 (min-mak:0-30) olarak hesaplandı. Katılımcıların eğitim durumları (p=.001), meslekleri (p=.001), yara bakım eğitimi alma (p=.01), yara bakımı yapma durumları (p=.02) ve evde sağlık hizmetlerinde çalışıyor olmalarının (p=.005) kronik yara bakımı bilgi formu toplam doğru cevap sayıları arasında istatiksel olarak fark vardır. Sonuç: Birinci basamak sağlık çalışanlarının eğitim durumları, meslek, yara bakım eğitimi alma, yara bakımı yapma durumları ve evde sağlık hizmetinde çalışıyor olmaları ile kronik yara bakımı formu toplam doğru cevap sayıları arasında istatiksel olarak anlamlı fark vardır. Bu bulgular doğrultusunda, birinci basamak sağlık hizmetlerinde kronik yara bakımı ile ilgili düzenli eğitimlerin verilmesi ve farklı merkezlerde, bölgelerde farklı araştırma yöntemleri ile daha nitelikli araştırmalar yapılması önerilmektedir.
Ethical competence in nursing : A theoretical definition
(2025-06-09) Halldorsdottir, Sigridur; Bryngeirsdottir, Hulda S.; Faculty of Nursing
Background: Ethical competence in nursing is essential. However, a theoretical definition of ethical competence in nursing and the critical components of ethical competence appear to be absent, resulting in a lack of convergence on the core content to be taught on ethical competence in nursing education. Aim and research questions: This study aimed to answer the following questions: What are the essential components of ethical competence in nursing? What is their definition in terms of nursing? What is the theoretical definition of ethical competence in nursing? Method: Walker and Avant’s concept synthesis. Results: Ethical competence in nursing consists of 12 essential components, defined and grouped into three main themes: (1) Ethical knowledge and understanding; having knowledge and understanding of the main theories of theoretical and practical ethics and the principal codes of ethics in nursing; (2) Personal ethical qualities; having ethical awareness and ethical self-awareness, ethical sensitivity, ethical perception, and ethical judgement. (3) Ethical ability and courage to perform; capable of moral reasoning, ethical reflection, and ethical decision-making, having moral courage and demonstrating ethical action and behaviour. The theoretical definition is thus: Nurses considered ethically competent have knowledge and understanding of the main ethical principles in nursing and possess personal ethical qualities, that is, ethical self-awareness, ethical awareness, ethical sensitivity, ethical perception, and ethical judgment as well as having the ethical ability and the courage to perform ethically, that is, capable of moral reasoning, ethical reflection, ethical decision-making, having moral courage, they demonstrate ethical action, and ethically responsible conduct. Conclusions: This study is essential to nursing as a discipline and profession. The findings provide a theoretical definition of ethical competence in nursing and the qualities characterising ethically competent nurses, which can be of great value in clinical practice, nursing education, leadership, and nursing research and theory development.

Skoða

Nýlegt