Opin vísindi
Opin vísindi er varðveislusafn vísindaefnis og doktorsritgerða í opnum aðgangi á vegum íslenskra háskóla og Landsbókasafns Íslands - Háskólabókasafns.
Opinn aðgangur að rannsóknaniðurstöðum er í samræmi við 10. gr. laga nr. 3/2003 um opinberan stuðning við vísindarannsóknir sem og kröfur innlendra og erlendra rannsóknasjóða. Markmiðið með opnum aðgangi er að niðurstöður rannsókna séu aðgengilegar sem flestum óhindrað og án endurgjalds á rafrænu formi. Vistun í varðveislusafninu er varanleg og ætlað að tryggja aðgang að vísindaefni íslenskra háskóla í opnum aðgangi um ókomna tíð. Varðveislusafnið Opin vísindi er tengt við rannsóknagáttina IRIS og rannsóknaniðurstöður í opnum aðgangi sem eru skráðar í IRIS eru um leið vistaðar og gerðar aðgengilegar til framtíðar í varðveislusafninu. Með því að safna þessu efni saman í eitt safn verður aðgangur að því einfaldur og þægilegur fyrir alla sem vilja kynna sér það og geta þannig notið þess öfluga vísindastarfs sem fram fer í háskólum landsins.
Varðveislusafnið er OpenAIRE / OpenAIREplus samhæft og samrýmist kröfum sem gerðar eru um birtingu rannsóknaniðurstaðna úr verkefnum sem styrkt eru úr evrópsku rannsóknaáætlununum FP7 og H2020.
Varðveislusafnið notar opna hugbúnaðinn DSpace.
Opinn aðgangur að rannsóknaniðurstöðum er í samræmi við 10. gr. laga nr. 3/2003 um opinberan stuðning við vísindarannsóknir sem og kröfur innlendra og erlendra rannsóknasjóða. Markmiðið með opnum aðgangi er að niðurstöður rannsókna séu aðgengilegar sem flestum óhindrað og án endurgjalds á rafrænu formi. Vistun í varðveislusafninu er varanleg og ætlað að tryggja aðgang að vísindaefni íslenskra háskóla í opnum aðgangi um ókomna tíð. Varðveislusafnið Opin vísindi er tengt við rannsóknagáttina IRIS og rannsóknaniðurstöður í opnum aðgangi sem eru skráðar í IRIS eru um leið vistaðar og gerðar aðgengilegar til framtíðar í varðveislusafninu. Með því að safna þessu efni saman í eitt safn verður aðgangur að því einfaldur og þægilegur fyrir alla sem vilja kynna sér það og geta þannig notið þess öfluga vísindastarfs sem fram fer í háskólum landsins.
Varðveislusafnið er OpenAIRE / OpenAIREplus samhæft og samrýmist kröfum sem gerðar eru um birtingu rannsóknaniðurstaðna úr verkefnum sem styrkt eru úr evrópsku rannsóknaáætlununum FP7 og H2020.
Varðveislusafnið notar opna hugbúnaðinn DSpace.
Nýlega bætt við
Landslag í mótun: Örnefni og ferli nafngifta í Surtsey
(Háskóli Íslands, verkfræði og náttúruvísindasvið, líf- og umhverfisvísindasvið, 0026-03-04) Lárusdóttir, Birna; Edda R. H. Waage; Líf- og umhverfisvísindadeild (HÍ); Faculty of Life and Environmental Sciences (UI); Verkfræði- og náttúruvísindasvið (HÍ); School of Engineering and Natural Sciences (UI)
Markmið rannsóknarinnar er að varpa ljósi á örnefni sem hreyfanlegt og síbreytilegt afl og að draga upp mynd af því hvernig þessi hreyfanleiki hefur áhrif á landslag og sýn okkar á það. Nafngiftaferlið er í forgrunni, þ.e. að skoða hvernig örnefni og söfn örnefna verða til í tengslum við ýmsa aðra þætti. Til að draga fram inntak örnefnahugtaksins og hvernig það hefur þróast í fræðilegu ljósi eru sögu örnefnarannsókna á Íslandi gerð skil. Grafist er fyrir um viðhorf til örnefna, nafngiftaferla og örnefnasöfnunar og þar með könnuð tilurð gagna um örnefni eins og við þekkjum þau. Þá eru þekkt nafngiftaferli úr nútímanum notuð til að auka skilning á því hvernig örnefni verða til, hvernig þau endurspegla og hafa áhrif á heimsmynd okkar og varpa ljósi á menningarlegt vald yfir landfræðilegu rými og stöðum. Aðalrannsóknarefnið er örnefni í Surtsey, en hún varð til í eldsumbrotum haustið 1963. Þar gefst fágætt tækifæri til að rannsaka örnefnamyndun í nýju landi frá upphafi, en byggt er á ýmiss konar ritheimildum, vettvangskönnun og viðtölum. Aðferðafræðilegur grunnur verkefnisins er þverfræðilegur og stuðst við nálganir úr menningarlandfræði, félagslegri örnefnafræði og heimspeki. Þannig er horft á félagslegt umhverfi örnefna og m.a. hvernig þau eru ekki alltaf hlutlausir merkimiðar heldur gildishlaðin og jafnvel hápólitísk
Early Pleistocene environment and climate of the Nihewan Basin, NE China
(University of Iceland, School of Engineering and Natural Sciences, Faculty of Earth Sciences, 2026-03-02) Moghazi, Ahmed H.; Steffen Mischke; Jarðvísindadeild (HÍ); Faculty of Earth Sciences (UI); Verkfræði- og náttúruvísindasvið (HÍ); School of Engineering and Natural Sciences (UI)
The Nihewan Basin in northern China preserves abundant Early Pleistocene Palaeolithic sites and represents one of the earliest locations of hominins outside Africa. Sediments from three excavation trenches at the Dachangliang ridge in the northeastern part of the Nihewan Basin were investigated in the PhD study to reconstruct the environmental and climatic changes and assess their relationship with hominin activities during the Early Pleistocene. A multi-proxy approach was applied, integrating field-based observations with grain-size, magnetic susceptibility and ostracod assemblage (bivalved micro-crustacean) analyses, as well as parameterized grain-size end-member modeling, cyclostratigraphic analysis and stable isotope analysis of ostracod shells (δ¹⁸O and δ¹³C values). The studied sediments were mostly interpreted as fluvially reworked, originally aeolian deposits which accumulated through six depositional cycles, alternating between dominantly a wetland with periods of lake and alluvial plain settings. The grain-size distributions of the synthetic NH-T composite section were attributed to a mixture of four distinct end members (EMs 1-4). EMs 1-3 were used to infer the history of East Asian winter/summer monsoons (EAWM/EASM) in the region. Inferred EASM conditions dominated during periods from ca. 1.66-1.62 Ma, 1.52-1.25 Ma and after 0.82 Ma, whereas EAWM conditions prevailed from ca. 1.62-1.52 Ma and during the Mid-Pleistocene transition (MPT) 1.25-0.82 Ma. The unexpectedly high δ¹⁸O-δ¹³C covariance suggests that the basin was mostly hydrologically closed, and waters affected by evaporation. Hydrological state shifts between more standing and flowing waters were detected. Assessed together with the synthetic archaeological record, hominins apparently occupied the basin during periods of prevailing EASM climate and more standing waters. Collectively, these insights refine our current perspectives of the favorable and less favorable climatic conditions that shaped the Early Pleistocene hominin activities in the region. Thus, this study establishes a foundation for continued research on the palaeoenvironments of Early Pleistocene hominins in East Asia.
Renewable conversion of CO2 to green fuels
(University of Iceland, School of Engineering and Natural Sciences, Faculty of Physical Science, 2026-03-16) Ashraf, Naveed; Dr Younes Abghoui; Raunvísindadeild (HÍ); Physics (UI); Verkfræði- og náttúruvísindasvið (HÍ); School of Engineering and Natural Sciences (UI)
The excessive release of greenhouse gases has significantly endangered the Earth's ecosystem and resulted in major environmental impacts. The increasing concentrations of carbon dioxide (CO2) from fossil fuel usage disturb natural cycles, increase global warming, cause glacial melting, and lead to climate change. Therefore, prompt actions are required to capture CO2 and transform it into renewable energy fuels to mitigate this problem.
For decades, researchers and scientists have pursued the development of systems that can capture CO2 and transform it into valuable chemical molecules. Several techniques exist for the conversion of CO2 into valuable products, including biochemical, thermochemical, and photochemical processes; however, electrochemical approaches are particularly advantageous as they can utilize renewable energy, hence reducing the degradation of the environment.
Electrocatalysis is considered a key and efficient technique for the sustainable generation of fuels and chemicals from renewable energy sources. These technologies not only diminish atmospheric CO2 levels but also serve as effective methods to meet the rapidly increasing energy demands by converting the captured CO2 into a fuel such as methane, methanol, ethanol, etc. in a renewable manner. This thesis employed the state-of-the-art Density Functional Theory (DFT) calculations to model more than 30 different surfaces in the rock-salt structured transition metal carbides (TMC) and in three dominant facets of (100), (110), and (111) as catalyst material for CO2 reduction reactions (CO2RR) and carbon monoxide reduction reactions (CORR). In addition to the conventional mechanism, the Mars van Krevelen (MvK) mechanism was investigated, a mechanism that is unique for these TMCs due to their crystallographic compositions. For CO2 reduction via a conventional mechanism, the (100) facet of vanadium carbide (VC) was found to enable formic acid production at an onset potential of 0.0 V. The (100) facet of wolfram carbide (WC) was identified as showing high activity for methanol synthesis at -0.36 V. From the (110) facets, tantalum carbide (TaC) demonstrated outstanding activity for C1 products, enabling formic acid formation at 0.0 V and methane formation at -0.21 V. The VC (110) facets showed relatively high activity for formic acid (-0.36 V) and methanol (-0.50 V) formation. The WC (110) was found to be a better option for generating C2 products, such as ethanol, ethane, and ethylene, with a comparatively low onset potential of -0.65 V.
For CORR, our study demonstrates that CO is exergonically adsorbed on the surface of carbides, where TaC (100) and TaC (110) were predicted to have catalytic activity for methane formation at -0.32 V and -0.26 V, respectively. Overall, the analysis of CO2 and CO adsorption indicates that CO adsorption is more exergonic than CO2, hence making CORR more interesting than CO2RR on TMC catalysts. In addition, the (111) facets were found less interesting for CO2 reduction when compared with (100) and (110) facets.
Unravelling ATTR Cardiac Amyloidosis in Iceland : A Nationwide Epidemiological Study
(2025) Bergmann, Hekla María; Úlfarsson, Ævar Örn; Einarsson, Hafsteinn; Jóhannsdóttir, Helena Xiang; Gunnarsson, Gunnar Thór; Hrafnkelsdóttir, Þórdís Jóna; Andersen, Karl Konráð; Ingimarsdóttir, Inga Jóna; Faculty of Industrial Engineering, Mechanical Engineering and Computer Science; Faculty of Medicine
Introduction: Cardiac amyloidosis (CA) arises from the deposition of misfolded amyloid proteins in the heart's extracellular matrix, leading to significant cardiac disease. Recent data suggest that CA is under-recognised, and advances in treatment have increased focus on this condition with the intention of implementing treatment earlier to improve prognosis. There is limited knowledge regarding the prevalence of transthyretin CA (ATTR-CA) on a national level, particularly in Iceland. Therefore, this study represents the first nationwide effort to evaluate the baseline characteristics, diagnostics, and treatment of ATTR-CA in Iceland. Methods: A retrospective study of all patients diagnosed with ATTR-CA in Iceland from 6 May 2013 to 11 March 2024 was identified in the Icelandic Cardiac Amyloid Registry (ICE-CAR) created in 2023 by heart failure (HF) specialists at Landspitali University Hospital in Reykjavik, Iceland. Diagnosis was based on different combinations of transthoracic echocardiography, an elevated Perugini score on bone scintigraphy and heart biopsies, as well measurements of free light chains, M-component measurements in blood and urine. Patients were grouped according to the National Amyloidosis Centre (NAC) prognostic staging system for ATTR-CA. Results: In total, 65 patients with ATTR-CA were identified (males n = 60, females n = 5, median age 81.4 years [IQR 75.5-85.5 years]), all wild-type and no mutant variant. Diagnosis was made with myocardial biopsy in 7 cases. Upon diagnosis, 83% of the patients had an interventricular septum thickness of ≥15 mm and 92% showed a posterior wall thickness of ≥12 mm. Approximately 57% of patients belonged to New York Heart Association (NYHA) functional class I-II. The HF phenotypes according to left ventricular ejection fraction (LVEF) were distributed as follows: reduced (HFrEF) n = 24 (37%), mildly reduced (HFmrEF) n = 9 (14%), preserved (HFpEF) n = 29 (44.5%), and unknown LVEF n = 3 (4.5%). A total of 54 patients had reported NAC stage: stage I 23 (35.4%), stage II 20 (30.8%), stage III 11 (16.9%). Around 32% received disease-modifying treatment. Conclusion: Despite the low NYHA class observed in the study population, our findings in Iceland's nationwide assessment of ATTR-CA indicate more advanced age and lower LVEF at diagnosis compared to other studies. This highlights the critical need for early detection and appropriate therapeutic interventions in managing ATTR-CA.
Þemahefti um námsmat í leikskólum
(Menntamálaráðuneytið, 2013-12-20) Hreinsdóttir, Anna Magnea; Deild kennslu- og menntunarfræði
Mat á námi og velferð barna er mikilvægur þáttur í leikskólastarfi. Í aðalnámskrá leikskóla 2011 var sú stefna mörkuð að námsmat eigi að taka mið af áhuga barna, getu þeirra og hæfni. Mennta- og menningarmálaráðuneytið fékk Önnu Magneu Hreinsdóttur leikskólafulltrúa í Garðabæ til taka saman þemahefti um námsmat í leikskólum, sem ætlað er að styðja kennara og starfsfólk leikskóla við innleiðingu nýrrar aðalnámskrár um mat á námi barna. Rétt er að undirstrika að samkvæmt aðalnámskrá leikskóla er leikur ein helsta námsleið barna og fléttast grunnþættir menntunar og námssvið leikskólans inn í leik þegar starfsfólk tengir á markvissan hátt markmiðin við leik barnanna. Umhverfið er jafnframt mikilvægur áhrifaþáttur í námi barna sem hafa ber í huga þegar nám þeirra og velferð er metin. Fjallað er um hugmyndafræði námsmats og tengsl þess við skipulag námsumhverfis og stuðning leikskólakennara við leik og nám barnanna. Gerð er grein fyrir hvernig ólíkar námshneigðir barna byggja á þekkingarleit þeirra, leikni og siðferðislegum viðhorfum. Einnig er gerð grein fyrir markmiðum leikskólastarfs og hvernig þau tengjast lykilhæfni og hæfniviðmiðum aðalnámskrá leikskóla. Gefin eru dæmi um fjölbreyttar aðferðir í mati án fyrirfram gefna hugmynda og viðmiða og rætt um einstaklingsnámskrár, próf og önnur mælitæki. Rætt er um upplýsingar sem fylgja börnum úr leikskóla í grunnskóla sem eru til þess fallnar að koma í veg fyrir endurtekningu í námi. Að lokum er minnt á mikilvægi þess að í leikskólum skapist menning lærdómssamfélags þar sem kennarar og annað starfsfólk lærir með börnum og fjölskyldum þeirra. Því ætti efni þetta að nýtast sem grunnur í samræðum kennara um nám, kennslu og námsmat og við þróunarvinnu leikskóla í að efla einstaklingsmiðað mat.
Error fetching top-level communities