Opin vísindi
Opin vísindi er varðveislusafn vísindaefnis og doktorsritgerða í opnum aðgangi á vegum íslenskra háskóla og Landsbókasafns Íslands - Háskólabókasafns.
Opinn aðgangur að rannsóknaniðurstöðum er í samræmi við 10. gr. laga nr. 3/2003 um opinberan stuðning við vísindarannsóknir sem og kröfur innlendra og erlendra rannsóknasjóða. Markmiðið með opnum aðgangi er að niðurstöður rannsókna séu aðgengilegar sem flestum óhindrað og án endurgjalds á rafrænu formi. Vistun í varðveislusafninu er varanleg og ætlað að tryggja aðgang að vísindaefni íslenskra háskóla í opnum aðgangi um ókomna tíð. Varðveislusafnið Opin vísindi er tengt við rannsóknagáttina IRIS og rannsóknaniðurstöður í opnum aðgangi sem eru skráðar í IRIS eru um leið vistaðar og gerðar aðgengilegar til framtíðar í varðveislusafninu. Með því að safna þessu efni saman í eitt safn verður aðgangur að því einfaldur og þægilegur fyrir alla sem vilja kynna sér það og geta þannig notið þess öfluga vísindastarfs sem fram fer í háskólum landsins.
Varðveislusafnið er OpenAIRE / OpenAIREplus samhæft og samrýmist kröfum sem gerðar eru um birtingu rannsóknaniðurstaðna úr verkefnum sem styrkt eru úr evrópsku rannsóknaáætlununum FP7 og H2020.
Varðveislusafnið notar opna hugbúnaðinn DSpace.
Opinn aðgangur að rannsóknaniðurstöðum er í samræmi við 10. gr. laga nr. 3/2003 um opinberan stuðning við vísindarannsóknir sem og kröfur innlendra og erlendra rannsóknasjóða. Markmiðið með opnum aðgangi er að niðurstöður rannsókna séu aðgengilegar sem flestum óhindrað og án endurgjalds á rafrænu formi. Vistun í varðveislusafninu er varanleg og ætlað að tryggja aðgang að vísindaefni íslenskra háskóla í opnum aðgangi um ókomna tíð. Varðveislusafnið Opin vísindi er tengt við rannsóknagáttina IRIS og rannsóknaniðurstöður í opnum aðgangi sem eru skráðar í IRIS eru um leið vistaðar og gerðar aðgengilegar til framtíðar í varðveislusafninu. Með því að safna þessu efni saman í eitt safn verður aðgangur að því einfaldur og þægilegur fyrir alla sem vilja kynna sér það og geta þannig notið þess öfluga vísindastarfs sem fram fer í háskólum landsins.
Varðveislusafnið er OpenAIRE / OpenAIREplus samhæft og samrýmist kröfum sem gerðar eru um birtingu rannsóknaniðurstaðna úr verkefnum sem styrkt eru úr evrópsku rannsóknaáætlununum FP7 og H2020.
Varðveislusafnið notar opna hugbúnaðinn DSpace.
Nýlega bætt við
Repair and reconstruction for urban commoning : The making of the liberated spaces in Naples
(2026-01-05) Locorotondo, Martina; Fishwick, Adam; Centre for Doctoral Studies
Commoning requires repair. Where capitalist logics of accumulation, enclosure and exclusion produce abandoned space through the city, urban commoners remake that space to serve the needs of inhabitants. Without hiding the paradoxes and risks of repair, based on years-long ethnography in the Liberated Spaces in Naples, Italy, we demonstrate how repair and reconstruction produced the conditions for societal transformation in the city. We show how this was achieved through four connected processes that underpinned the making of these urban commons. In doing so, we develop a theoretical contribution on the relationship between repair and the commons as it affects: the role of practices of material repair of previously abandoned buildings in shaping the commons; the significance of memory reconstruction in reconstituting these spaces; the formation of social bonds and collective subjectivities through these practices; and the potential of repair in the urban commons to expand these practices and prefigure broader social transformation.
Mælskur af bræði. Reiði, heimsveldi og nýlenduminni í íslenskum nútímabókmenntum.
(University of Iceland, School of Humanities, Faculty of Icelandic and Comparative Cultural Studies, 2026-01-14) Hjörvar, Rósa María; Gunnþórunn Guðmundsdóttir; Íslensku- og menningardeild (HÍ); Faculty of Icelandic and Comparative Cultural Studies (UI); Hugvísindasvið (HÍ); School of Humanities (UI)
Markmið þessarar ritgerðar er að rannsaka hlutverk og birtingarmyndir reiðinnar í íslenskum samtímabókmenntum og öðlast dýpri skilning á því hvernig reiði er mótandi og mótuð af menningarlegu valdi, frásagnarvaldi og tengslum miðju og jaðars. Rannsóknin byggist á greiningu þriggja skáldsagna: Tómas Jónsson metsölubók (1966) eftir Guðberg Bergsson, Innansveitarkroniku (1970) eftir Halldór Laxness og Höfundur Íslands (2001) eftir Hallgrím Helgason. Í þessum verkum er reiðin greind sem lykilþáttur í samtali um þjóðernishyggju, mótun þjóðarsjálfs og stöðu einstaklingsins í samfélagi þar sem forræði og hugmyndum um karlmennsku og frásögn. Megináhersla er lögð á að kanna samband reiði og sjálfsmyndar, reiði og kyngervis, og reiði og ímyndar eftirlenduþjóðar. Í því skyni er reiðin sett í samhengi við kenningar innan eftirlendufræða og tilfinningafræða, þar sem hún er skoðuð sem tilfinningalegt afl sem getur bæði styrkt og veikt mótstöðu gegn ríkjandi hugmyndafræði. Með því að nota greiningarhugtök frá meðal annars Frantz Fanon, Gayatri Spivak, Judith Butler og Homi K. Bhabha er reynt að varpa ljósi á það hvernig reiði virkar sem birtingarmynd togstreitu milli nýlendu og nýlenduherra, miðju og jaðars, ríkjandi frásagna og andófs, með því að setja spurningamerki við gjörning þjóðernis, karlmennsku og frásagnar. Í öllum þremur verkum er karl aðalpersóna sem tekst á við það að vera miðja í eigin frásögn, á meðan formgerðir verkanna grafa undan sjálfri hugmyndinni um miðju. Þessi togstreita veldur reiði og afhjúpar mismunandi hliðar hins reiða manns. Í ritgerðinni er sett fram hugtakið grótesk reiði til að lýsa þeirri sérstöku tegund reiðitjáningar sem tekist er á um í verkunum. Grótesk reiði brýtur niður hefðbundin lögmál tilfinninga og frásagnartækni; hún er ofsafull og andófskennd, óstöðug, ómarkviss og oft tengd háði. Þessi reiði er ekki beinlínis siðferðilega réttlætanleg eða miðlunarhæf, heldur opnar hún nýjar leiðir til að tjá upplausn sjálfsmyndar, kynbundinnar stöðu og þjóðarímyndar innan skáldsagnanna. Hún truflar, afbyggir og krefst nýrra túlkunarleiða. Með greiningu á þessum þremur verkum er ætlunin að sýna hvernig íslenskar nútímabókmenntir nýta reiði sem birtingarmynd andófs og sjálfsskoðunar og hvernig þær varpa ljósi á valdakerfi, karllæga þjóðernismýtur og skáldsöguformið sjálft. Reiðin er ekki aðeins viðfangsefni, heldur einnig frásagnarleg aðferð sem beitt er meðvitað og markvisst af höfundum sem vilja endurskilgreina tengsl Íslands við fortíð sína, sjálfsmynd sína og stöðu sína í menningarlegu samhengi. 2 Verkefnið reynir þannig að tala inn í umræðu um tilfinningar í bókmenntum, sérstaklega í ljósi eftirlendufræða, og opnar fyrir nýja túlkun á íslenskum nútímabókmenntum sem vettvangi tilfinningalegrar og frásagnabundnu andófi.
Ordering in multistable magnetic nanostructures
(University of Iceland, School of Engineering and Natural Sciences, Faculty of Physical Sciences, 2026-01-16) Schrautzer, Hendrik; Pavel F. Bessarab; Raunvísindadeild (HÍ); Faculty of Physical Sciences (UI); Verkfræði- og náttúruvísindasvið (HÍ); School of Engineering and Natural Sciences (UI)
Magnetic nanosystems hosting co-existing localized magnetic textures beyond skyrmions are of great interest for fundamental science and technological applications, but their characterization is challenging due to the complexity of the energy surface. This energy surface is uniquely determined by the underlying interactions between magnetic moments and can exhibit numerous local minima associated with metastable states. Within harmonic transition state theory or Kramers/Langer theory, the identification of first-order saddle points on this surface is essential for calculating transition rates between metastable states and thus for quantitative assessment of the thermal stability of localized magnetic structures. In this work, a theoretical framework is developed and implemented that enables the systematic identification of first-order saddle points on the energy surface of magnetic systems. In contrast to methods based on finding minimum energy paths, the developed approach does not require prior knowledge of the final state of the transitions. The approach does not rely on phenomenological models and subjective assumptions, thereby opens the door for highly predictive simulations of long time-scale thermal dynamics of multistable magnetic systems and systematic sampling of the energy surface based on recursive traversing between energy minima via saddle points. The methodology is applied to various systems capable of hosting a large diversity of localized magnetic textures including two- and three-dimensional chiral magnets and transition-metal ultrathin film and multilayer systems. In particular, a hierarchy of transition mechanism universal for various topological textures in two-dimensional chiral magnets is discovered and the interplay between the topology of a texture and its thermodynamically accessible collapse paths is investigated. Furthermore, it is demonstrated that long-range dipole-dipole interactions lead to a vastly increasing complexity of transition mechanisms of three-dimensional textures such as chiral bobbers, skyrmion tubes, and globules. In ultrathin transition metal systems, prototypical for applications, the method reveals that higher-order exchange interactions can strongly enhance the lifetime of skyrmions and antiskyrmions. Together with the presented applications, the developed methodology constitutes an important advancement for the theoretical prediction of the long time-scale magnetization dynamics and characterization of the energy surface of complex, technologically relevant magnetic systems
Samsköpun og árangursrík innleiðing menntatækni í grunnskólum
(2025-10-03) Kjartansdóttir, Skúlína Hlíf; Ottósson, Hannes; Deild kennslu- og menntunarfræði; Deild faggreinakennslu
Þessi rannsókn fjallar um áskoranir og tækifæri tengd menntatækni í íslenskum grunnskólum. Sérstök áhersla er lögð á samskipti og samstarf, bæði innan og utan skólans. Notkun menntatækni er lykilþáttur í að mæta auknum kröfum um fjölbreytta kennsluhætti og einstaklingsmiðað nám, veita kennurum upplýsingar um námsgengi, auk þess að styðja við hæfni nemenda í stafrænum heimi. Áskoranir snúa einkum að takmarkaðri tæknifærni kennara, ónógum stuðningi skólayfirvalda og skorti á skýrum samskiptaleiðum milli hagaðila. Fræðilegar undirstöður byggja á kenningum um samsköpun (e. co-creation), samþættingu tækninýjunga í skólastarfi og félagsmenningarlegu sjónarhorni á nám. Tekin voru rýnihópaviðtöl við fulltrúa kennara, sveitarfélaga, menntatæknifyrirtækja og stjórnvalda. Gögnin voru greind með þemagreiningu sem dró fram fimm megin viðfangsefni úr öllum viðtölunum: Mikilvægi faglegs mats og gagnreyndar nálgunar, samráðs og þátttöku, áskoranir tengdar persónuvernd og stefnumörkun, stuðning við kennara og sveigjanlega þróun, miðaða við skilyrði á vettvangi. Niðurstöðurnar benda til þess að árangursrík innleiðing menntatækni byggi á virkri þátttöku allra hagaðila, reglubundnu samtali og gagnkvæmum skilningi á þörfum og væntingum. Lagt er til að frekari rannsóknir verði gerðar á langtímaáhrifum samsköpunar á nám og kennslu. Fræðilegt framlag bætir við kenningar í kennslufræði, með því að skýra frekar hugmyndafræðilega þætti samsköpunar í menntatækni. Hagnýtu niðurstöðurnar eru lagðar fram sem tillögur að árangursríkri innleiðingu menntatækni í grunnskólum.
Cell factory and cell-free conversion of brown seaweed into valuable compounds by metabolic engineering
(University of Iceland, School of Engineering and Natural Sciences, Faculty of Life and Environmental Sciences, 2026-01-09) Moenaert, Antoine; Snædís Huld Björnsdóttir; Líf- og umhverfisvísindadeild (HÍ); Faculty of life and environnmental sciences (UI); Verkfræði- og náttúruvísindasvið (HÍ); School of Engineering and Natural Sciences (UI)
In the context of fossil fuel shortage and the need for more sustainability, recent emphasis has been put on finding new biomasses suitable for biotechnological applications, such as brown seaweed. They are the most abundant seaweed in Northern Europe and contain laminarin and alginate as main carbohydrates. The aim of this study was to utilize this biomass as a feedstock for microorganisms, using metabolic engineering, both in vivo and in vitro, to improve conversion of these carbohydrates to value-added products. The anaerobic thermophilic bacteria Thermoanaerobacterium AK17 was used as a cell factory and engineered to produce ethanol as the sole fermentation product. The resulting strain AM6 reached an ethanol yield close to the maximum theoretical yield (95%), using mannitol, glucose and oligosaccharides from seaweed hydrolysate. Further genetic manipulations could increase the productivity of this new strain, by enabling the use of alginate and by increasing the ethanol tolerance. A cell-free approach was also considered, and a cascading enzymes reaction was designed to produce KDG, a precursor for bioplastic production, from alginate and laminarin, using different thermophilic enzymes. After fine tuning various enzymatic parameters, such as pH and temperature, KDG could be produced from alginate, but further optimizations are needed to produce it also from laminarin. In this context, a gene encoding a novel laminarinase was cloned and the recombinant enzyme characterized. Overall, this study is a proof of concept for brown seaweed valorization using metabolic engineering and paves the way toward a more sustainable world.
Flokkar í Opnum vísindum
Veldu flokk til að skoða.
- University of Iceland
- University of Akureyri
- Bifröst University
- Hólar University College
- IRIS
- Agricultural University of Iceland
- National and University Library of Iceland
- Iceland University of the Arts