Opin vísindi

Asbest og áhrif þess á heilsufar Íslendinga - Yfirlitsgrein

Asbest og áhrif þess á heilsufar Íslendinga - Yfirlitsgrein


Title: Asbest og áhrif þess á heilsufar Íslendinga - Yfirlitsgrein
Alternative Title: Asbestos and its effects on health of Icelanders - review
Author: Guðmundsson, Gunnar
Tomasson, Kristinn
Date: 2019-07
Language: Icelandic
Scope: 8
University/Institute: Landspítali
Department: Læknadeild
Lyflækninga- og bráðaþjónusta
Series: Læknablaðið; 105(7)
ISSN: 0023-7213
DOI: https://doi.org/10.17992/lbl.2019.0708.241
Subject: Lungnalæknisfræði; Asbest; Heilsufar; Asbestos; Environmental Exposure; Asbest; Heilsufar; Asbestos; Environmental Exposure
URI: https://hdl.handle.net/20.500.11815/3661

Show full item record

Citation:

Guðmundsson , G & Tomasson , K 2019 , ' Asbest og áhrif þess á heilsufar Íslendinga - Yfirlitsgrein ' , Læknablaðið , bind. 105 , nr. 7 , bls. 327-334 . https://doi.org/10.17992/lbl.2019.0708.241

Abstract:

Asbest eru þráðlaga kristölluð sílikat-steinefni sem hafa mismunandi byggingu og eiginleika. Asbestþræðir eru mjög slitsterkir og þola mjög mikinn hita. Það var því algengt að asbest væri notað sem brunavarnarefni, hitaeinangrun og þar sem mikill hiti er notaður. Asbest hefur verið bannað á Íslandi frá 1983 en enn er mikið magn af því í byggingum, skipum og í hitaveituleiðslum. Innflutningur á Íslandi var mikill árin fyrir bann en minnkaði svo ört og er nánast enginn í dag.Við vinnu með asbest myndast nálar- eða þráðlaga asbestryk. Það er þetta ryk sem er hættulegt heilsunni. Biðtími frá útsetningu að sjúkdómi getur verið allt að 40 ár. Asbest berst í lungun við innöndun og getur valdið asbestveiki sem er lungnatrefjunarsjúkdómur með hæga framþróun. Asbest getur einnig valdið góðkynja fleiðruvökva, fleiðruskellum og dreifðum fleiðruþykknunum. Asbest er líka krabbameinsvaldandi. Algengast er lungnakrabbamein en asbest er áhættuþáttur fyrir krabbameinum í fleiri líffærum. Illkynja miðþekjuæxli er algengast í lungnafleiðru en getur sést í fleiri himnum. Nýgengi þessara æxla er hátt á Íslandi og er enn vaxandi hjá körlum. Dánartíðni er hæst á Íslandi af Evrópulöndum. Mikilvægt er fyrir lækna að hafa asbestútsetningu í mismunagreiningu við sjúkdómum í lungum og fleiðru og við greiningu krabbameina. Asbestos are crystallized silicate minerals that form fibers with different structures and characteristics. Asbestos fibers are very durable and can tolerate very high temperatures. Therefore it was common to use asbestos as a fire retardants, heat insulation and where high temperature is used. Asbestos has been banned in Iceland from 1983 but can still be found in large amounts in buildings, ships and hot water pipes. Large amounts of asbestos were imported in the years before the ban but diminished soon to almost nothing today. Needle or filamentous shaped dust is released when working with asbestos. It is this dust that is dangerous for health. The latent time from exposure to disease can be up to forty years. Asbestos reaches the lungs via inhalation and can cause asbestosis that is a form of lung fibrosis with slow progression. Asbestos can also cause benign pleural effusions, pleural plaques and diffuse pleural thickening. Asbestos is a carcinogen. Lung cancer is most common but asbestos is also a risk factor for cancers of other organs. Mesothelioma is most common in the pleura but can be seen in other membranes. The incidence of these tumors is high in Iceland and is still increasing among males. Of all the European countries mortality is highest in Iceland. It is important for physicians to include asbestos exposure in the differential diagnosis of lung diseases and when lung cancer is diagnosed.

Files in this item

This item appears in the following Collection(s)