Opin vísindi

„Bara ekki mínar týpur!“ Sjálfsmyndarsköpun, félagsleg aðgreining og framhaldsskólaval

„Bara ekki mínar týpur!“ Sjálfsmyndarsköpun, félagsleg aðgreining og framhaldsskólaval


Title: „Bara ekki mínar týpur!“ Sjálfsmyndarsköpun, félagsleg aðgreining og framhaldsskólaval
Alternative Title: “Not my type of people!” Students’ narratives of choosing the ‘right’ school for academic tracks in Iceland
Author: Magnúsdóttir, Berglind Rós
Garðarsdóttir, Unnur Edda
Date: 2018-12-31
Language: Icelandic
Scope: 18 s.
University/Institute: Háskóli Íslands
University of Iceland
School: Menntavísindasvið (HÍ)
School of Education (UI)
ISBN: 978-9935-468--15-4
Series: Netla – Veftímarit um uppeldi og menntun;Sérrit 2018
DOI: 10.24270/serritnetla.2019.13
Subject: Framhaldsskólar; Nemendur; Sjálfsmynd; Skóli án aðgreiningar; Námsval; Bourdieu; Upper secondary education; Students; Inclusive education
URI: https://hdl.handle.net/20.500.11815/1446

Show full item record

Citation:

Berglind Rós Magnúsdóttir og Unnur Edda Garðarsdóttir. (2018). „Bara ekki mínar týpur!“ Sjálfsmyndarsköpun, félagsleg aðgreining og framhaldsskólaval. Í Hjördís Þorgeirsdóttir og Þuríður J. Jóhannsdóttir, Framhaldsskólinn í brennidepli: Netla – veftímarit um uppeldi og menntun: Sérrit 2018 Reykjavík: Menntavísindastofnun Háskóla Íslands

Abstract:

 
Á síðustu áratugum hefur töluvert verið rætt um skólavalsstefnur, þar sem árangur á afmörkuðu sviði ræður alfarið aðgengi nemenda að bóknámsbrautum í tilteknum skólum. Skólinn hefur á síðustu áratugum orðið mikilvægur liður í félags- og menningarlegri aðgreiningu milli hópa samfara auknu aðgengi að framhaldsskóla, vaxandi samkeppni og stéttaskiptingu í samfélögum. Allir geta nú sótt framhaldsskóla en ekki hvaða framhaldsskóla sem er. Í rannsókninni er byggt á hugtökum Bourdieu um samspil veruháttar, vettvangs og auðs þegar rætt er um stéttarstöðu, sjálfsmynd og aðgreiningu og hvernig val nemenda á námi til stúdentsprófs mótast af þessu samspili. Hér er sjónum beint að framhaldsskólavali bóknámsnemenda á höfuðborgarsvæðinu; hvernig þeir skilgreina skólana í hinu félagslega stigveldi. Sérstök áhersla er á að skoða val og gildi nemenda með veruhátt rótgróinnar millistéttar, sem samkvæmt Bourdieu er talinn samsvara best menningu og áherslum hefðbundins bóknáms. Tekin voru viðtöl við 19 nemendur sem töldust ná góðum árangri í sínum skóla og voru á fjórða námsári. Skólarnir fjórir voru valdir út frá háu eða lágu höfnunarhlutfalli við inntöku nemenda á síðustu fimm árum. Ljóst er á orðum viðmælenda að skólaval er mikilvægur farvegur sjálfsmyndarsköpunar og aðgreiningar. Hjá þeim sem eiga sér menntauppruna aftur í ættir kemur skýrast fram að það er ekki aðeins vilji nemenda eða einlægur áhugi sem stýrir valinu heldur einnig þrýstingur frá fjölskyldumeðlimum og óorðaðar væntingar frá samferðafólki sem eiga þátt í þessu ferli. Ástæður vals eru oft óljósar þangað til hefðbundnum valmöguleikum er ógnað. Það er ekki fyrr en nemendur af rótgróinni millistétt fara út fyrir upprunavettvang sinn sem þeir upplifa misgengi milli veruháttar og vettvangs. Meðvitund um forréttindi, félagslegan ójöfnuð og stéttastöðu er almennt takmörkuð en skapaðist hjá þeim tveimur nemendum úr rótgróinni millistétt sem höfðu farið út fyrir upprunavettvang sinn.
 
This study focuses on academic-track students and examines how choice between upper-secondary school tracks leading to matriculation exams is perceived by those who live in the largest market area; the Reykjavik capital region. The study is based on Bourdieu’s theories, which describe choice as being marked by the relationship between habitus and field and how ideas on school quality are colored by the concentration of privilege of those who belong to the school community. The aim of the study is to imagine whether and, if so, how this applies here in Iceland with regard to students’ choice of upper secondary school and matriculation track. The article is part of a larger study by the first author, which has been supported by the University of Iceland Research Fund (2017). The project is a qualitative case study. The participants consist of 19 students in four different schools: two elite upper secondary schools and two other schools that have low market value among students aspiring for matriculation exams. Both elite schools only have academic tracks for matriculation exams. The lower-ranking schools offer both academic tracks for matriculation exams and art and vocational tracks of many kinds. There is a much wider age distribution of students than in the elite schools, both due to the vocational tracks and also due to access of young people up to 24 years old to enroll in academic tracks integrated with 16 to 20-year-old students at the upper secondary schools. The interviewees were all born in 1997 and were entering their fourth and last year of study. Each student interviewee participated in a semi-structured interview, theoretically driven by Bourdieu’s conceptual framework in mind (Berglind Rós Magnúsdóttir, 2014; Reay et al., 2011; Reay et al., 2005). The students also answered a standardized electronic questionnaire that mapped generational class history, extracurricular activities and certain aspects of their cultural consumption.
 

Files in this item

This item appears in the following Collection(s)